Restauracja zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja w Gdańsku z adaptacją przestrzeni na funkcje kulturalne

Postęp prac: Montaż platform dla osób z niepełnosprawnościami

W ramach realizowanego projektu wykonano montaż dwóch platform dla osób z niepełnosprawnościami – w przedsionku Katedry św. Mikołaja oraz na dziedzińcu zespołu katedralnego. Zastosowane rozwiązania mają na celu poprawę dostępności obiektu dla osób o ograniczonej mobilności oraz likwidację barier architektonicznych utrudniających korzystanie z zabytkowej przestrzeni.

Platforma zlokalizowana w przedsionku Katedry umożliwia wygodne i bezpieczne pokonanie różnic poziomów przy wejściu do świątyni, natomiast urządzenie zamontowane na dziedzińcu poprawia dostępność komunikacyjną całego zespołu obiektów parafialnych. Dzięki realizacji inwestycji osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze oraz użytkownicy wymagający wsparcia w poruszaniu się mogą w bardziej komfortowy sposób korzystać z przestrzeni kulturalnych i społecznych Katedry.

W dniu 25 maja 2026 roku przeprowadzone zostały badania techniczne obu urządzeń przez Urząd Dozoru Technicznego. Badania zakończyły się wynikiem pozytywnym, na podstawie których wydano decyzje zezwalające na eksploatację urządzeń do dnia 31 maja 2028 roku.

Realizacja tego elementu inwestycji stanowi ważny etap działań związanych ze zwiększaniem dostępności zabytkowego zespołu Katedry św. Mikołaja w Gdańsku oraz tworzeniem bardziej otwartej i przyjaznej przestrzeni dla wszystkich użytkowników.

Postęp prac: Odbiór konserwatorski zrealizowanych prac

W dniu 27 maja 2026 roku przeprowadzony został odbiór konserwatorski prac wykonanych przy zabytkowym budynku Cerkwi w zespole Domu Pogrzebowego przy ul. Traugutta 45 w Gdańsku, wpisanym do rejestru zabytków pod numerem A-1142.

Odbiór został przeprowadzony z udziałem przedstawiciela Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, przedstawicieli Parafii, inspektora nadzoru oraz kierowników robót budowlanych i konserwatorskich.

W trakcie czynności potwierdzono, że prace zostały wykonane zgodnie z wydanym pozwoleniem konserwatorskim oraz jego zmianami. Uwzględniono również zalecenia konserwatorskie i ustalenia przyjęte podczas komisji konserwatorskiej z dnia 26 września 2025 roku. Przedstawiciel Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków podkreślił również wysoką wartość historyczną i zabytkową obiektu oraz znaczenie prowadzonych prac dla zachowania dziedzictwa kulturowego Gdańska.

Przeprowadzony odbiór stanowi ostatni etap realizacji projektu pt. „Restauracja zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja w Gdańsku z adaptacją przestrzeni na funkcje kulturalne”, potwierdzający prawidłowe wykonanie prac przy zabytkowym obiekcie oraz zachowanie wymagań związanych z ochroną dziedzictwa kulturowego.

Postęp prac: Budowa najazdu przy wejściu do świetlicy umożliwiającego dostęp dla osób niepełnosprawnych

W ramach realizowanej inwestycji wykonano najazd przy wejściu do świetlicy, którego celem jest zapewnienie dostępu do obiektu osobom z niepełnosprawnościami oraz osobom o ograniczonej mobilności. Rozwiązanie umożliwia komfortowe korzystanie zarówno ze świetlicy, jak i z ogólnodostępnej toalety dostosowanej do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

W ramach prac wykonano również schody wejściowe, dostosowane funkcjonalnie i materiałowo do historycznego charakteru zabytkowego zespołu Katedry.

Realizacja tego elementu inwestycji stanowi kolejny etap działań związanych z poprawą dostępności zabytkowego zespołu Katedry św. Mikołaja w Gdańsku oraz likwidacją barier architektonicznych utrudniających dostęp do przestrzeni kulturalnych i społecznych.

Postęp prac: Zakup stojaków na rowery

W ramach projektu zakupiono i zamontowano stojaki rowerowe, wspierające rozwój bardziej ekologicznych form transportu w otoczeniu Katedry św. Mikołaja w Gdańsku.

Realizacja tego elementu inwestycji ma na celu poprawę dostępności infrastruktury rowerowej w otoczeniu Katedry oraz stworzenie warunków zachęcających mieszkańców i turystów do korzystania z rowerów podczas odwiedzania obiektu i uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych. Rozwiązanie to wpisuje się w działania ograniczające emisję gazów cieplarnianych oraz zmniejszające negatywny wpływ transportu drogowego na środowisko.

Wprowadzenie infrastruktury rowerowej stanowi jednocześnie element tworzenia bardziej przyjaznej i nowoczesnej przestrzeni publicznej wokół zabytkowego zespołu Katedry, odpowiadającej na potrzeby współczesnych użytkowników oraz wspierającej zrównoważoną mobilność w mieście.

Postęp prac: Wykonanie narzędzia do wirtualnego zwiedzania katedry

W ramach projektu przygotowano narzędzie umożliwiające wirtualne zwiedzanie Katedry św. Mikołaja w Gdańsku. Rozwiązanie to pozwala na poznanie obiektu bez względu na miejsce zamieszkania czy możliwość osobistego odwiedzenia Katedry.

Dzięki wykorzystaniu panoram 360° oraz interaktywnych elementów użytkownicy mogą w przystępny sposób poruszać się po wnętrzu i otoczeniu obiektu, poznając jego historię oraz architekturę. Treści dostępne są w formie tekstowej, audiowizualnej i interaktywnej, co zwiększa atrakcyjność odbioru i ułatwia przyswajanie wiedzy.

Narzędzie zostało udostępnione online, co zapewnia łatwy i bezpłatny dostęp dla szerokiego grona odbiorców. Oprócz funkcji edukacyjnej znacząco zwiększa ono dostępność Katedry dla osób z niepełnosprawnościami, w tym osób z ograniczoną mobilnością, umożliwiając im zapoznanie się z jej wnętrzem, historią i architekturą bez konieczności fizycznej obecności na miejscu.

Rozwiązanie może być wykorzystywane zarówno w celach edukacyjnych (np. przez szkoły i instytucje kultury), jak i informacyjnych, stanowiąc trwały element oferty Katedry dostępny niezależnie od godzin jej funkcjonowania czy ograniczeń organizacyjnych.

Wdrożenie wirtualnego zwiedzania stanowi istotny element cyfryzacji dziedzictwa kulturowego, zwiększając jego dostępność oraz odpowiadając na potrzeby współczesnych odbiorców.

Postęp prac: Wykonanie dachu zielonego na wiacie śmietnikowej

W ramach realizowanej inwestycji przewidziano wykonanie dachu zielonego (ekstensywnego) na istniejącej wiacie śmietnikowej. Rozwiązanie to stanowi element działań ukierunkowanych na zwiększenie powierzchni biologicznie czynnej w otoczeniu obiektu.

Wprowadzenie zieleni nie tylko na poziomie terenu, ale również na dachach, pozwala na lepsze wykorzystanie dostępnej przestrzeni oraz poprawę jakości środowiska w bezpośrednim sąsiedztwie Katedry. Dach zielony przyczyni się do retencji wody opadowej, ograniczenia nagrzewania się powierzchni oraz poprawy mikroklimatu.

Realizacja tego elementu inwestycji wspiera ochronę i odbudowę bioróżnorodności, tworząc przyjazne warunki dla roślin oraz drobnych organizmów miejskich, a jednocześnie wpisuje się w nowoczesne podejście do zagospodarowania przestrzeni w obszarach zabytkowych.

Postęp prac: Remont schodów zewnętrznych zlokalizowanych przy elewacji wschodniej Katedry

W ramach inwestycji realizowany jest remont zabytkowych schodów zlokalizowanych przy elewacji wschodniej Katedry, prowadzących dawniej do kaplicy. Ze względu na bardzo zły stan techniczny – w tym odspajające się stopnice oraz postępującą degradację materiału – konieczne było przeprowadzenie prac o charakterze konstrukcyjnym i konserwatorskim.

Zakres robót obejmuje kompleksowe prace konserwatorskie i naprawcze, mające na celu oczyszczenie, wzmocnienie oraz odtworzenie uszkodzonych elementów schodów. Po zakończeniu prac powierzchnia zostanie odpowiednio zabezpieczona przed działaniem wilgoci i czynników atmosferycznych, co zwiększy trwałość oraz odporność obiektu na dalszą degradację.

Efektem realizacji zadania będzie przywrócenie schodom odpowiedniego stanu technicznego i estetycznego, przy jednoczesnym zachowaniu ich historycznego charakteru oraz zwiększenie trwałości na kolejne lata użytkowania.

Postęp prac: Remont schodów zewnętrznych prowadzących do wejścia głównego Katedry

W ramach inwestycji zrealizowano remont schodów zewnętrznych prowadzących do wejścia głównego Katedry. Zakres prac obejmował rozbiórkę istniejących elementów betonowych oraz wywóz i utylizację materiałów rozbiórkowych.

Następnie wykonywane zostały prace konstrukcyjne polegające na odtworzeniu schodów w technologii żelbetowej, a także ich wykończeniu poprzez montaż nowych okładzin stopni i elementów posadzkowych. Dodatkowo przewidziano wykonanie zagłębienia oraz montaż wycieraczki wejściowej. Efektem realizacji zadania będzie poprawa bezpieczeństwa i komfortu użytkowników, a także estetyki wejścia głównego do Katedry. Odnowione schody zapewnią trwałość oraz lepsze dostosowanie do intensywnego użytkowania.

Postęp prac: Budowa ogólnodostępnej toalety dla osób niepełnosprawnych przy świetlicy

W ramach inwestycji realizowana jest budowa ogólnodostępnej toalety dostosowanej do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, zlokalizowanej przy pomieszczeniu świetlicy.

Nowa przestrzeń sanitarna zostanie zaprojektowana zgodnie z zasadami dostępności, z uwzględnieniem odpowiedniej powierzchni manewrowej, wyposażenia ułatwiającego korzystanie oraz bezpiecznych rozwiązań funkcjonalnych.

Realizacja zadania znacząco poprawi komfort użytkowania obiektu oraz zapewni pełniejszą dostępność infrastruktury dla wszystkich odwiedzających.

Postęp prac: Remont pomieszczenia świetlicy i pomieszczeń do niego przynależnych z instalacjami

W ramach realizowanej inwestycji prowadzone są kompleksowe prace remontowe w pomieszczeniu świetlicy oraz przestrzeniach do niego przynależnych. Zakres robót obejmuje zarówno modernizację elementów konstrukcyjnych i wykończeniowych, jak i wykonanie nowych instalacji technicznych, dostosowanych do współczesnych standardów użytkowych.

Na początku prac wykonano roboty rozbiórkowe, w tym demontaż istniejących ścian oraz usunięcie starych warstw posadzkowych. Następnie przeprowadzono wywóz i utylizację materiałów rozbiórkowych, przygotowując przestrzeń do dalszych etapów realizacji.

Kolejnym etapem jest wykonanie nowych warstw podłogowych – od izolacji przeciwwilgociowych i termicznych, przez warstwy wyrównawcze, aż po trwałe i estetyczne wykończenie posadzek z płytek. Równolegle prowadzone są prace związane z wykonaniem sufitów podwieszanych oraz malowaniem ścian i stropów, co pozwoli na uzyskanie spójnej i funkcjonalnej przestrzeni.

Istotnym elementem inwestycji jest również budowa nowych instalacji: wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej, centralnego ogrzewania oraz wentylacji. Dzięki temu pomieszczenia świetlicy będą spełniały aktualne wymagania techniczne oraz zapewnią komfort użytkowania przez cały rok.

Efektem realizowanych prac będzie nowoczesna, w pełni funkcjonalna i bezpieczna przestrzeń, przeznaczona do prowadzenia działań społecznych, edukacyjnych i kulturalnych. Odnowiona świetlica stanie się miejscem integracji lokalnej społeczności oraz organizacji różnorodnych wydarzeń i aktywności.

Aneks do umowy

15 grudnia 2025 r. podpisano aneks terminowy do umowy z dnia 28 sierpnia 2025 r., dotyczącej realizacji inwestycji pn. „Przebudowa budynków parafialnych Katedry Prawosławnej św. Mikołaja w Gdańsku wraz z zagospodarowaniem terenu”.

Zmiana terminu wynika z modyfikacji w dokumentacji projektowej, wprowadzonych w trakcie prac po konsultacjach z Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Gdańsku. Dotyczyły one m.in. zmiany lokalizacji otworu w przedsionku Katedry, układu toalet, platformy dla osób z niepełnosprawnościami oraz miejsca parkingowego.

W związku z tym konieczne jest uzyskanie zamiennej decyzji konserwatorskiej, co wymaga dodatkowego czasu na realizację inwestycji.

Zgodnie z podpisanym aneksem nowy termin zakończenia prac został wyznaczony na 30 kwietnia 2026 r.

Efekty i rezultaty projektu

Wprowadzone w trakcie realizacji inwestycji zmiany projektowe pozwalają na jeszcze lepsze dostosowanie obiektu do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Korekty dotyczące lokalizacji platformy, układu funkcjonalnego pomieszczeń oraz rozwiązań komunikacyjnych przełożą się na bardziej komfortowe i bezpieczne korzystanie z przestrzeni przez osoby z ograniczoną mobilnością, osoby starsze oraz wszystkich użytkowników wymagających wsparcia w poruszaniu się po obiekcie zabytkowym.

Dzięki realizacji inwestycji powstaną wysokiej jakości, dostępne przestrzenie kulturalne – wystawiennicze, koncertowe i warsztatowe – zaprojektowane z uwzględnieniem zasad projektowania uniwersalnego. Oznacza to nie tylko likwidację barier architektonicznych, ale także tworzenie środowiska przyjaznego i intuicyjnego dla różnych grup odbiorców, niezależnie od ich sprawności.

Projekt przyczyni się do realnego zwiększenia udziału osób z niepełnosprawnościami w życiu kulturalnym miasta, umożliwiając im aktywne uczestnictwo w wydarzeniach oraz korzystanie z oferty instytucji na równi z innymi mieszkańcami i turystami. Jednocześnie inwestycja wzmocni integrację społeczną, ograniczy wykluczenie oraz podniesie standard dostępności w obiektach zabytkowych, stanowiąc przykład dobrych praktyk w zakresie łączenia ochrony dziedzictwa z nowoczesnymi rozwiązaniami społecznymi.

Wysokość wkładu Funduszy Europejskich

Dofinansowanie z budżetu środków UE wynosi 1 074 224,44 zł.

Postęp prac: Renowacja schodów od strony wschodniej Katedry

Kolejnym ważnym elementem rewitalizacji zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja są schody zlokalizowane od strony wschodniej, prowadzące dawniej na teren przyświątynny i do nieistniejącej już kaplicy. W przeszłości istniały tu trzy pary schodów tworzące czytelny, historyczny układ komunikacyjny łączący świątynię z terenami dawnego cmentarza. Wtórne ogrodzenie, wprowadzone wiele lat później, w znacznym stopniu zatarło pierwotny charakter tego miejsca — współczesne przęsła z siatki w metalowych ramach nie uwzględniają historycznych bram ani furtek, które pierwotnie stanowiły naturalne powiązania przestrzenne.

Schody znajdujące się bezpośrednio przy wschodniej elewacji Katedry są objęte ochroną konserwatorską, choć położone są na działce należącej do Miasta Gdańska, w obrębie dawnego cmentarza, który obecnie pełni funkcję parku miejskiego. Ich stan techniczny oceniono jako bardzo zły — stopnie uległy zniszczeniu, warstwy kamienia odspajają się, a konstrukcja wymaga pilnej interwencji. Ze względu na wartość historyczną i architektoniczną schody te podlegają pełnemu zakresowi prac konserwatorsko-budowlanych.

Zakończono już etap rozbiórki, obejmujący usunięcie zniszczonych elementów schodów. Aktualnie trwa przygotowywanie konstrukcji do właściwych prac renowacyjnych, a równolegle prowadzone są działania konserwatorsko-budowlane zmierzające do przywrócenia stabilności schodów oraz ich pierwotnego, historycznego wyglądu. Dzięki tym pracom uda się nie tylko zabezpieczyć ten fragment założenia, lecz także odtworzyć jego znaczenie jako istotnego elementu dawnego układu komunikacyjnego i przestrzennego wokół Katedry.

Renowacja schodów to kolejny krok w stronę pełnej rewitalizacji otoczenia świątyni i udostępnienia go mieszkańcom oraz odwiedzającym jako miejsca bezpiecznego, czytelnego historycznie i dostosowanego do współczesnych potrzeb

Wysokość wkładu Funduszy Europejskich

Dofinansowanie z budżetu środków UE wynosi 1 074 224,44 zł. 

Postęp prac: remont tarasu od strony dziedzińca

W ramach realizacji projektu „Restauracja zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja w Gdańsku z adaptacją przestrzeni na funkcje kulturalne”, konsekwentnie prowadzone są prace przy zagospodarowaniu i odnowie kluczowych elementów historycznego założenia. Jednym z nich jest taras od strony dziedzińca – miejsce, które po zakończeniu inwestycji stanie się ważną częścią przestrzeni dostępnej dla mieszkańców, turystów i uczestników wydarzeń kulturalnych.

Zakończono już wszystkie roboty rozbiórkowe, obejmujące usunięcie elementów wymagających wymiany oraz przygotowanie podłoża pod dalsze prace. Równolegle wykonano izolację przeciwwilgociową tarasu oraz ułożono nową warstwę podkładową, która stanowi podstawę dla docelowego wykończenia i zapewnia trwałość oraz właściwe funkcjonowanie całej powierzchni.

Obecnie trwają prace związane z układaniem warstwy wykończeniowej podłogi. To etap, który bezpośrednio poprzedza finalne zagospodarowanie tarasu i przybliża nas do momentu, w którym odzyska on pełnię swoich walorów użytkowych i estetycznych.

Przebudowa tarasu jest integralną częścią szeroko zakrojonych działań rewitalizacyjnych i konserwatorskich prowadzonych w Katedrze oraz budynkach towarzyszących . Jej celem jest stworzenie funkcjonalnej i dostępnej przestrzeni, która w przyszłości będzie służyć jako miejsce odpoczynku, kameralnych spotkań, wydarzeń plenerowych oraz element ciągu komunikacyjnego dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Projekt, współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, przyczynia się do przywracania wartości historycznych Katedry oraz rozwijania jej potencjału jako ważnego ośrodka kultury, edukacji i dialogu społecznego. Z realizowanych efektów skorzystają mieszkańcy Gdańska, regionu i wszyscy odwiedzający to wyjątkowe miejsce.

Wysokość wkładu Funduszy Europejskich

Dofinansowanie z budżetu środków UE wynosi 1 074 224,44 zł. 

W dniu 28 sierpnia 2025 r. została podpisana Umowa na realizację zamówienia dotyczącego przedsięwzięcia pn. „Przebudowa budynków parafialnych Katedry Prawosławnej Św. Mikołaja w Gdańsku wraz z zagospodarowaniem terenu” w ramach projektu „Restauracja zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja w Gdańsku z adaptacją przestrzeni na funkcje kulturalne”, realizowanego z Programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027, Priorytet 6 „Fundusze europejskie dla silnego społecznie Pomorza” (EFRR), Działanie 6.10 „Infrastruktura kultury”.

Umowa została zawarta pomiędzy Prawosławną Parafią p.w. Św. Mikołaja w Gdańsku a firmą BUDKON Sp. z o.o., z siedzibą w Gdańsku, ul. Podmłyńska 10.

W ramach inwestycji przewidziano m.in.:

• prace budowlane i konserwatorskie w Katedrze oraz budynkach towarzyszących,
• adaptację podziemi oraz zabytkowych obiektów na przestrzenie wystawiennicze, koncertowe i warsztatowe,
• likwidację barier architektonicznych i poprawę dostępności obiektu,
• nasadzenia zieleni, modernizację systemów odprowadzania wody oraz poprawę efektywności energetycznej budynków.

Dzięki realizacji inwestycji powstaną odpowiednie warunki infrastrukturalne sprzyjające aktywnemu uczestnictwu mieszkańców i turystów w wydarzeniach kulturalnych. Projekt przyczyni się również do likwidacji barier w dostępie do kultury, zwłaszcza dla osób wykluczonych społecznie, osób z niepełnosprawnościami oraz mniejszości, wzmacniając integrację i rozwój lokalnej społeczności.

W ramach inwestycji zaplanowano m.in. następujące zadania:

• prace budowlane i konserwatorskie w Katedrze oraz budynkach towarzyszących;
• adaptację podziemi oraz zabytkowych obiektów na przestrzenie wystawiennicze, koncertowe i warsztatowe;
• likwidację barier architektonicznych i poprawę dostępności obiektu;
• nasadzenia zieleni, modernizację systemów odprowadzania wody, poprawę efektywności energetycznej budynków;
• zakup wyposażenia, stworzenie treści cyfrowych i promocję dziedzictwa Katedry;
• organizację wydarzeń kulturalnych: koncertów, festiwali, wystaw i spotkań;
• informacje i promocję zabytku i popularyzacją jego historii.

Grupa docelowa

Projekt skierowany jest do szerokiego grona odbiorców – mieszkańców Gdańska i regionu, turystów krajowych i zagranicznych, dzieci, młodzieży, seniorów oraz osób z niepełnosprawnościami i migrantów. Dzięki inwestycji Katedra stanie się miejscem spotkań, edukacji, koncertów, warsztatów i wystaw, dostępnym dla wszystkich grup wiekowych i społecznych.

Z efektów projektu skorzystają również instytucje kultury, organizacje pozarządowe i środowiska artystyczne, które będą mogły współtworzyć ofertę wydarzeń. Katedra zostanie włączona w lokalne i regionalne szlaki turystyczne, wzmacniając pozycję Gdańska jako miasta dialogu kultur, historii i otwartości.

Cele

Projekt dotyczy restauracji zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej Św. Mikołaja w Gdańsku oraz adaptacji jego przestrzeni do celów kulturalnych. Głównym celem inwestycji jest przywrócenie wartości użytkowych obiektowi oraz wyeksponowanie jego unikalnego dziedzictwa kulturowego.

Efekty, rezultaty

Realizacja projektu stanowi odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie społeczne na dostęp do kultury w przestrzeni historycznych zabytków Gdańska. Inicjatywa wpisuje się w szerszy kontekst działań łączących rozwój kultury z aktywizacją społeczną, włączeniem grup defaworyzowanych i promowaniem innowacji społecznych.

Dzięki inwestycji powstaną odpowiednie warunki infrastrukturalne sprzyjające aktywnemu uczestnictwu mieszkańców i turystów w wydarzeniach kulturalnych. Projekt przyczyni się również do likwidacji barier w dostępie do kultury, zwłaszcza dla osób wykluczonych społecznie, osób z niepełnosprawnościami oraz mniejszości, wzmacniając integrację i rozwój lokalnej społeczności.

Wysokość wkładu Funduszy Europejskich

Całkowita wartość projektu wynosi 1 566 765,97 zł w tym wydatki kwalifikowane w kwocie 1 263 793,47 zł. Dofinansowanie z budżetu środków UE wynosi 1 074 224,44 zł.