Restauracja zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja w Gdańsku z adaptacją przestrzeni na funkcje kulturalne

Postęp prac: Renowacja schodów od strony wschodniej Katedry

Kolejnym ważnym elementem rewitalizacji zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja są schody zlokalizowane od strony wschodniej, prowadzące dawniej na teren przyświątynny i do nieistniejącej już kaplicy. W przeszłości istniały tu trzy pary schodów tworzące czytelny, historyczny układ komunikacyjny łączący świątynię z terenami dawnego cmentarza. Wtórne ogrodzenie, wprowadzone wiele lat później, w znacznym stopniu zatarło pierwotny charakter tego miejsca — współczesne przęsła z siatki w metalowych ramach nie uwzględniają historycznych bram ani furtek, które pierwotnie stanowiły naturalne powiązania przestrzenne.

Schody znajdujące się bezpośrednio przy wschodniej elewacji Katedry są objęte ochroną konserwatorską, choć położone są na działce należącej do Miasta Gdańska, w obrębie dawnego cmentarza, który obecnie pełni funkcję parku miejskiego. Ich stan techniczny oceniono jako bardzo zły — stopnie uległy zniszczeniu, warstwy kamienia odspajają się, a konstrukcja wymaga pilnej interwencji. Ze względu na wartość historyczną i architektoniczną schody te podlegają pełnemu zakresowi prac konserwatorsko-budowlanych.

Zakończono już etap rozbiórki, obejmujący usunięcie zniszczonych elementów schodów. Aktualnie trwa przygotowywanie konstrukcji do właściwych prac renowacyjnych, a równolegle prowadzone są działania konserwatorsko-budowlane zmierzające do przywrócenia stabilności schodów oraz ich pierwotnego, historycznego wyglądu. Dzięki tym pracom uda się nie tylko zabezpieczyć ten fragment założenia, lecz także odtworzyć jego znaczenie jako istotnego elementu dawnego układu komunikacyjnego i przestrzennego wokół Katedry.

Renowacja schodów to kolejny krok w stronę pełnej rewitalizacji otoczenia świątyni i udostępnienia go mieszkańcom oraz odwiedzającym jako miejsca bezpiecznego, czytelnego historycznie i dostosowanego do współczesnych potrzeb

Wysokość wkładu Funduszy Europejskich

Dofinansowanie z budżetu środków UE wynosi 1 074 224,44 zł. 

Postęp prac: remont tarasu od strony dziedzińca

W ramach realizacji projektu „Restauracja zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja w Gdańsku z adaptacją przestrzeni na funkcje kulturalne”, konsekwentnie prowadzone są prace przy zagospodarowaniu i odnowie kluczowych elementów historycznego założenia. Jednym z nich jest taras od strony dziedzińca – miejsce, które po zakończeniu inwestycji stanie się ważną częścią przestrzeni dostępnej dla mieszkańców, turystów i uczestników wydarzeń kulturalnych.

Zakończono już wszystkie roboty rozbiórkowe, obejmujące usunięcie elementów wymagających wymiany oraz przygotowanie podłoża pod dalsze prace. Równolegle wykonano izolację przeciwwilgociową tarasu oraz ułożono nową warstwę podkładową, która stanowi podstawę dla docelowego wykończenia i zapewnia trwałość oraz właściwe funkcjonowanie całej powierzchni.

Obecnie trwają prace związane z układaniem warstwy wykończeniowej podłogi. To etap, który bezpośrednio poprzedza finalne zagospodarowanie tarasu i przybliża nas do momentu, w którym odzyska on pełnię swoich walorów użytkowych i estetycznych.

Przebudowa tarasu jest integralną częścią szeroko zakrojonych działań rewitalizacyjnych i konserwatorskich prowadzonych w Katedrze oraz budynkach towarzyszących . Jej celem jest stworzenie funkcjonalnej i dostępnej przestrzeni, która w przyszłości będzie służyć jako miejsce odpoczynku, kameralnych spotkań, wydarzeń plenerowych oraz element ciągu komunikacyjnego dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Projekt, współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, przyczynia się do przywracania wartości historycznych Katedry oraz rozwijania jej potencjału jako ważnego ośrodka kultury, edukacji i dialogu społecznego. Z realizowanych efektów skorzystają mieszkańcy Gdańska, regionu i wszyscy odwiedzający to wyjątkowe miejsce.

Wysokość wkładu Funduszy Europejskich

Dofinansowanie z budżetu środków UE wynosi 1 074 224,44 zł. 

W dniu 28 sierpnia 2025 r. została podpisana Umowa na realizację zamówienia dotyczącego przedsięwzięcia pn. „Przebudowa budynków parafialnych Katedry Prawosławnej Św. Mikołaja w Gdańsku wraz z zagospodarowaniem terenu” w ramach projektu „Restauracja zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej św. Mikołaja w Gdańsku z adaptacją przestrzeni na funkcje kulturalne”, realizowanego z Programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027, Priorytet 6 „Fundusze europejskie dla silnego społecznie Pomorza” (EFRR), Działanie 6.10 „Infrastruktura kultury”.

Umowa została zawarta pomiędzy Prawosławną Parafią p.w. Św. Mikołaja w Gdańsku a firmą BUDKON Sp. z o.o., z siedzibą w Gdańsku, ul. Podmłyńska 10.

W ramach inwestycji przewidziano m.in.:

• prace budowlane i konserwatorskie w Katedrze oraz budynkach towarzyszących,
• adaptację podziemi oraz zabytkowych obiektów na przestrzenie wystawiennicze, koncertowe i warsztatowe,
• likwidację barier architektonicznych i poprawę dostępności obiektu,
• nasadzenia zieleni, modernizację systemów odprowadzania wody oraz poprawę efektywności energetycznej budynków.

Dzięki realizacji inwestycji powstaną odpowiednie warunki infrastrukturalne sprzyjające aktywnemu uczestnictwu mieszkańców i turystów w wydarzeniach kulturalnych. Projekt przyczyni się również do likwidacji barier w dostępie do kultury, zwłaszcza dla osób wykluczonych społecznie, osób z niepełnosprawnościami oraz mniejszości, wzmacniając integrację i rozwój lokalnej społeczności.

W ramach inwestycji zaplanowano m.in. następujące zadania:

• prace budowlane i konserwatorskie w Katedrze oraz budynkach towarzyszących;
• adaptację podziemi oraz zabytkowych obiektów na przestrzenie wystawiennicze, koncertowe i warsztatowe;
• likwidację barier architektonicznych i poprawę dostępności obiektu;
• nasadzenia zieleni, modernizację systemów odprowadzania wody, poprawę efektywności energetycznej budynków;
• zakup wyposażenia, stworzenie treści cyfrowych i promocję dziedzictwa Katedry;
• organizację wydarzeń kulturalnych: koncertów, festiwali, wystaw i spotkań;
• informacje i promocję zabytku i popularyzacją jego historii.

Grupa docelowa

Projekt skierowany jest do szerokiego grona odbiorców – mieszkańców Gdańska i regionu, turystów krajowych i zagranicznych, dzieci, młodzieży, seniorów oraz osób z niepełnosprawnościami i migrantów. Dzięki inwestycji Katedra stanie się miejscem spotkań, edukacji, koncertów, warsztatów i wystaw, dostępnym dla wszystkich grup wiekowych i społecznych.

Z efektów projektu skorzystają również instytucje kultury, organizacje pozarządowe i środowiska artystyczne, które będą mogły współtworzyć ofertę wydarzeń. Katedra zostanie włączona w lokalne i regionalne szlaki turystyczne, wzmacniając pozycję Gdańska jako miasta dialogu kultur, historii i otwartości.

Cele

Projekt dotyczy restauracji zabytkowego zespołu Katedry Prawosławnej Św. Mikołaja w Gdańsku oraz adaptacji jego przestrzeni do celów kulturalnych. Głównym celem inwestycji jest przywrócenie wartości użytkowych obiektowi oraz wyeksponowanie jego unikalnego dziedzictwa kulturowego.

Efekty, rezultaty

Realizacja projektu stanowi odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie społeczne na dostęp do kultury w przestrzeni historycznych zabytków Gdańska. Inicjatywa wpisuje się w szerszy kontekst działań łączących rozwój kultury z aktywizacją społeczną, włączeniem grup defaworyzowanych i promowaniem innowacji społecznych.

Dzięki inwestycji powstaną odpowiednie warunki infrastrukturalne sprzyjające aktywnemu uczestnictwu mieszkańców i turystów w wydarzeniach kulturalnych. Projekt przyczyni się również do likwidacji barier w dostępie do kultury, zwłaszcza dla osób wykluczonych społecznie, osób z niepełnosprawnościami oraz mniejszości, wzmacniając integrację i rozwój lokalnej społeczności.

Wysokość wkładu Funduszy Europejskich

Całkowita wartość projektu wynosi 1 566 765,97 zł w tym wydatki kwalifikowane w kwocie 1 263 793,47 zł. Dofinansowanie z budżetu środków UE wynosi 1 074 224,44 zł.